تبلیغات
احمد گرگانی - در باره ی کتاب "روزگار بی قراری" نوشته مصطفی نوری

در باره ی کتاب "روزگار بی قراری" نوشته مصطفی نوری

نویسنده :احمد گرگانی
تاریخ:پنجشنبه 14 آبان 1394-04:47 ب.ظ

   عنوان کتاب ناخودآگاه آدم را به یاد رمان های عاشقانه می اندازد. اما با دیدن نوشته ی "مازندران و گرگان در اشغال ارتش سرخ 1325-1320 " در ذیل عنوان اصلی، متوجه می شویم کتابی تاریخی است. این کتاب، مقطعی از تاریخ معاصر یعنی 5 سالی که مازندران و گرگان در اشغال ارتش سرخ بوده را بررسی کرده است. ناشر این کتاب، سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران است. نویسنده خود از کارکنان و پژوهشگران آن سازمان می باشد. به همین جهت اسناد فراوانی در دسترس او بوده است. وی علاوه بر اسناد آن سازمان همچنان که خود در مقدمه گفته، از کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی، مرکز اسناد ریاست جمهوری ایران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، اداره اسناد و تاریخ دیپلماسی وزارت امور خارجه و موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران استفاده کرده است. نویسنده به اسناد بسنده نکرده حتی به کتاب های داستان، خاطرات و دیوان اشعار مرتبط با وقایع نیز اشاره کرده است. علاوه بر همه ی این ها، تحقیقات میدانی نیز انجام داده و با بازماندگان بسیاری از شخصیت هایی که نامشان در کتاب آمده، مصاحبه کرده است.

  کتاب از 10 بخش و یک سخن پایانی تشکیل شده است:   

  در بخش اول با عنوان "میراث برجای مانده" به سال های قبل از 1320 نحوه ی غصب و تصرف املاکِ ملاکین توسط رضاشاه، تبعید مالکان معترض و تشکیل اداره ی املاک اختصاصی، تاسیس کارخانه ها و راه آهن و آمدن مهاجران ترک آذری به شهرهای صنعتی مثل شاهی و بهشهر پرداخته است.

بخش 2 در مورد هجوم ارتش سرخ و نحوه ی اشغال گرگان و مازندران مفصلاً توضیح داده شده است.

 بخش 3 به طغیان و یاغی گری افرادی که بر اثر ضعف نیروهای ژاندارمری و ارتش، سر به طغیان و تمرد زده بودند، اختصاص داده شده است.

در بخش 4 به اعتراضات ملاکینِ زمین از دست داده و بخش 5 و 6 در مورد گذران مشقت بار زندگی و خروش کارگران می پردازد.

 بخش 7 به فعالیت های نیروهای اشغالگر شوروی در منطقه ی تحت نفوذ خود پرداخته، و همینطور در بخش های 8 و 9 به تاسیس حزب توده ی ایران، قیام افسران خراسان و ... پرداخته  است. در بخش 10 تاسیس حزب دمکرات تحت رهبری قوام و درگیری های بین هواداران حزب دموکرات با حزب توده و ... مفصلاً گزارش شده است.

   در سخن پایانی، نویسنده مروری اجمالی به سال های اشغال مازندران و گرگان توسط نیروهای شوروی داشته، در واقع یک جمع بندی مختصر و با این پارگراف کوتاه و مفید به پایان برده است: ص 273 "دوره ی پنج ساله ی 1325-1320 که با اشغال ایران توسط قوای متفقین، درگیری های احزاب و اتحادیه ها، برآمدن یاغیان و گردنکشان، و فعالیت ملاکین و خوانین همراه بود، در کنار مشقات دیگر سال های جنگ که بر سر مردم سایه افکنده بود، روزگار ناآرام، ناپایدار و پر از حادثه و رویدادهای غم بار را به همراه آورد، که بدون شک تاثیرات مترتب از آن سال ها دامن گیر مردمان مازندران، گرگان و ترکمن صحرا بود."

   در شب جمعه 26/6/1394 در فرهنگسرای قابوس شهرستان گرگان جلسه ی نقد و بررسی این کتاب با حضور نویسنده و دیگر فعالین فرهنگی برگزار شد. مصطفی نوری (نویسنده کتاب)  ابتدا توضیحاتی در نحوه ی نگارش و علت آن بیان کرد. متاسفانه به علت تیراژ اندک کتاب در چاپ اول (500 نسخه) و پخش اندک آن در سطح شهر گرگان ( فقط 5 نسخه) بسیاری از دوستان موفق به تهیه ی  کتاب و خواندن آن نشده بودند. اما باز هم انتقادات و پرسش هایی مطرح شد، از جمله:

 1- به حزب توده بیش از اندازه پرداخته شده به طوری که شاید بتوان گفت، این کتاب تاریخ حزب توده در مازندران و گرگان است. نویسنده در پاسخ گفت که ما ناچار از قبول وقایع تاریخی هستیم و حزب توده هم در آن زمان حزبی فعال، فراگیر و تاثیرگذار بوده است.

2- یکی از حاضرین جلسه گفت: نویسنده سعی کرده است در مورد حضور اشغال گران  شوروی سیاه نمایی کند، در صورتیکه حافظه ی شفاهی و نقل قول هایی که از پیرمردان شده، عکس آن را نشان می دهد. یکی از ترکمن های حاضر هم گفت که پیرمردها می گفتند: روس ها هیچ وقت از مردم چیزی به زور نمی گرفتند. اگر شیر یا ماست هم تقاضا می کردند، در عوض صابون یا سکه های منات می دادند.

3- بعضی از حضار هم از چگونگی اعتماد به اسناد و نوع برداشت از آن را سوال کردند در این باره نویسنده گفتند که سعی کرده با تطبیق اسناد مختلف، سندی را که نزدیک  به واقعیت تشخیص داده، لحاظ کرده است.

4- نگارنده این مقاله هم که در جلسه حضور داشتم چند مورد سوالات و انتقاداتی را مطرح کردم، از جمله:

 الف) علی رغم عنوان کتاب "مازندران و گرگان در اشغال ارتش سرخ"، بیشترین توجه به مازندران بوده است.  به عنوان مثال در بخش اول ( میراث باقی مانده) که در مورد تصرف و غصب اراضی کشاورزی توسط رضاشاه بوده، تماماً و فقط در مورد مازندران نوشته شده و کوچکترین اشاره ای به تصرف زمین های ترکمن صحرا و نظام بیگاری در این منطقه نشده است.

ب) در بخش 3 ( طغیان و یاغی گری) که درباره ی ناامنی و یاغی گری در زمان اشغال مازندران و گرگان بوده باز هم در 23 صفحه تماماً در مورد ناامنی و یاغی گری در مازندران گزارش شده و در مورد ترکمن صحرا فقط یک بار آن هم در پاراگراف پایانی آمده است. در همانجا جهت اطلاع نویسنده عرض کردم که بعد از اشغال و ضعف و فقدان نیروی انتظامی در منطقه؛ محمد آخوند گرگانی نماینده وقت ترکمن ها در مجلس از نخست وزیر وقت می خواهد که امنیت ترکمن صحرا را به او بسپارد و او هم از خدا خواسته قبول می کند. او معتمدین خود را به عنوان مسئول امنیت منطقه انتخاب می کند به عنوان مثال "ملا گوندوغدی الهیاری" را در کوموش دپه، "امان محمد نظری" معروف به آنابای ( پدر یارجان آخوند) را در آق قلا و "گوک صوفی" را در گنبد می گمارد. آن ها هم معتمدین خود را با عنوان امنیه استخدام و به حفظ امنیت منطقه می پردازند.

ج) در بخش 4 ( غوغای زمین) باز هم تماماً به مبارزات ملاکین مازندران پرداخته شده و کمتر اشاره ای به مبارزات ترکمن ها بر علیه املاک شده است.

د) در صفحه ی 171  نویسنده در مروری به گذشته و وقایع تاریخی، ماجراهای عثمان آخوند نوشته است: "در واکنش به این اقدام، دولت مرکزی قوای دولتی را به صحرای ترکمن گسیل داشت. جان محمدخان فرمانده لشکر شرق مشخصاً عازم ترکمن صحرا شد و ترکمن های شورشی به شدت سرکوب شدند و گوک صوفی، عثمان آخوند و تنی چند از هواداران شان به شوروی گریختند."

بنده در همان جلسه عرض کردم که جان محمدخان مناطق شرقی ترکمن نشین یعنی از آشخانه تا مراوه تپه را اشغال کرد و گنبد و غرب ترکمن صحرا توسط سرتیپ زاهدی و سرهنگ حکیمی تصرف شده است.

در کتاب روزگار بی قراری آمده است که گوک صوفی به شوروی گریخت ( در زمان سردار سپه قبل از 1305 ) اما در صفحه  144 کتاب گفته شده توسط قوای شوروی دستگیر و به شوروی برده شد (سال   1324 ) . ، اگر گوگ صوفی در سال 1304 به شوروی گریخته باشد، پس چرا در سال 1324 توسط آن ها دستگیر و به شوروی برده می شوند.

البته مصطفی نوری؛ نویسنده کتاب گفتند که برای من هم جای سوال بود، ولی هیچ سندی در این مورد پیدا نکردم. ظاهراً گوک صوفی دوباره به ایران برگشته و چون در اصل تبعه ی شوروی بوده، ماموران ارتش سرخ او را دستگیر کرده به شوروی فرستادند.

در خاتمه باید اذعان کنم، کتاب روزگاری بی قراری، کتابی کاملاً سند محور بوده و از این منظر  قابل ارجاع برای محققان می باشد. در حال حاضر جای خالی چنین کتاب هایی در استان کاملا مشهود است. این کتاب می تواند الگویی برای محققین به ویژه دانشجویان رشته ی تاریخ باشد.

 




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Foot Complaints
دوشنبه 16 مرداد 1396 09:10 ب.ظ
I pay a visit each day some blogs and sites to
read content, however this web site provides quality based articles.
oceanickey7737.jimdo.com
یکشنبه 15 مرداد 1396 03:42 ب.ظ
I have been browsing online more than 4 hours today, yet I
never found any interesting article like yours.
It's pretty worth enough for me. In my view, if all website owners and bloggers made good content as you did, the internet will be a lot more useful than ever before.
What do you do when your Achilles tendon hurts?
یکشنبه 15 مرداد 1396 01:39 ب.ظ
I read this article completely on the topic of the difference of hottest and previous technologies, it's remarkable article.
makeshiftknack135.jimdo.com
جمعه 6 مرداد 1396 06:55 ب.ظ
hello there and thank you for your info – I have definitely picked up something new from right
here. I did however expertise several technical issues using this website, since I experienced to reload the
web site lots of times previous to I could get it to load correctly.

I had been wondering if your web host is OK?
Not that I am complaining, but sluggish loading instances times will often affect your placement in google and can damage your quality score if ads and marketing with Adwords.
Anyway I am adding this RSS to my e-mail and can look out for
much more of your respective exciting content. Make sure you update this again very soon.
Erwin
جمعه 16 تیر 1396 07:47 ب.ظ
Great site you've got here.. It's difficult to find good quality writing like yours nowadays.
I seriously appreciate individuals like you! Take care!!
std testing near me
پنجشنبه 25 خرداد 1396 07:18 ب.ظ
قلب از خود نوشتن در حالی که صدایی مناسب در
آغاز آیا واقعا حل و فصل بسیار خوب با
من پس از برخی از زمان. جایی در سراسر پاراگراف شما موفق
به من مؤمن اما فقط برای while. من با این حال مشکل خود را با جهش در منطق و شما ممکن است را خوب به کمک پر همه کسانی معافیت.
در این رویداد شما که می توانید انجام من خواهد قطعا تا پایان تحت تاثیر قرار داد.
امید ایرانی
پنجشنبه 1 بهمن 1394 09:59 ب.ظ
بسم اللّه الرّحمن الرّحیم
تاریخ معاصر ایران، مملو از حوادث و اتفاقات عبرت‌آموز چه شیرین و چه تلخ می‌باشد. هرچه به زمان حال نزدیک می‌شویم بر اهمیت و کاربردی بودن آن افزوده می‌شود طوری که وقتی به بررسی اتفاقات دهه‌های اخیر، سال‌های پیش و ماه‌های قبل می‌پردازیم آنچنان بر حساسیت و خطیر بودن موضوع افزوده می‌شود که خواننده را بعضاً میخکوب می‌کند.
مثال بارز این قضیه در مورد حوادث مسلسل‌وار سریعی است که طی این چند سال اخیر بر سر ایران و منطقه آمده است؛ همچون بی‌سابقه‌ترین تحریم‌های تاریخ علیه یک کشور یعنی ایران، لغو آن و تأثیراتش بر ترکمن صحرا، جنگ‌های منطقه‌ای و حتی جهانی در جوار ما و شرکت بعضی از ترکمن‌های غافل در این جنگ‌ها یا گرایش به گروه‌هایی مثل داعش، اتفاقات غیر قابل باور در مکهٔ مکرمه و مدینهٔ منوره و کشتار ۷۰۰۰ تا ۸۰۰۰ زائر خانهٔ خدا توسط حکومت وهابی خاندان آل سقوط از جمله شهادت بیش از ۵۰ نفر از هم‌استانی‌ها و ترکمن‌های مظلوم منطقه و ...

اگر من جای جناب استاد گرگانی بودم تاریخ نقد را که همکنون در آن به‌سر می‌بریم واکاوی می‌نمودم و تاریخ نسیه را که مربوط به اجدادمان است به فرصتی دیگر واگذار می‌کردم.
این که چرا عده‌ای عافیت‌طلب براحتی از مرگ دهشتناک مردمان قوم و عشیرهٔ خویش می‌گذرند و بجای محکومیت علنی این اقدام عمدی حکومت ملعون سعودی، آن حادثه را مثلاً به بی‌تجربگی رئیس بی‌گناه کاروان نسبت می‌دهند نشان از عدم درک، نداشتن بینش و یا غرض‌ورزی بعضی جیره‌خوران وهابی منطقه دارد.
ای کاش کنکاشی هرچند مختصر در این باب توسط دلسوزان قوم ترکمن، صورت می‌گرفت تا ریشه‌های دودستگی در عقاید ترکمن‌های معاصر و علل گرایش به افکار وهابیون تروریست آدمخوار در میان بعضی جوانان متعصب ترکمن مشخص شود.
پُرواضح است این راه خطا نه به سوی ترکستان بلکه به سوی جهنم می‌رود!
و السلام علیکم و رحمة الله و برکاته
خادم شهدا
پنجشنبه 14 آبان 1394 05:58 ب.ظ
سلام
وبلاگ زیبایی داری.معلومه برای ساختنش وقت گذاشتی.خوشحال میشم اگر به ما هم سربزنی
منتظر حضورگرمت هستیم
بایc
مدیر سایت
پنجشنبه 14 آبان 1394 05:31 ب.ظ
سلام گلم باشه راستی یک وب سایت دارم مخصوص کسانی که می خواهند فضای وبلاگشون را خودشون مدیریت کنن و کاملا در اختیاز خودشون باشه و نگران نباشه وبلاگش یه روز بالا نیاد این یک پیشنهاد حرفه ای هستش برای افراد حرفه ای مطمئن باش ضرر نمی کنی به امید دیدار
وحید
پنجشنبه 14 آبان 1394 05:11 ب.ظ
سلام و ادب و احترام امیداورم سال خوبی آغاز کرده باشید
دوست گلم وب جالبی داری ممنون میشم سری به ما هم بزنی و با هم تبادل لینک داشته باشیم مرررسی
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر